Mục tiêu của việc đánh giá này là nhằm xác định được mức độ hội nhập kinh tế quốc tế của mỗi địa phương trong tổng thể nền kinh tế hội nhập đang ngày càng sâu rộng hiện nay của nước ta, cụ thể hơn đó là đánh giá các tác động của hội nhập đến việc tăng trưởng phúc lợi cho người dân, xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh doanh của doanh nghiệp.

Ngày 25/3/2011, ủy ban quốc gia về Hợp tác kinh tế quốc tế đã công bố Báo cáo năng lực hội nhập kinh tế quốc tế cấp địa phương năm 2010. Nghiên cứu này được tiến hành trong năm 2010 và đánh giá năng lực hội nhập của 50 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố do 13 tỉnh /thành phố còn lại thiếu dữ liệu nên chưa thể tiến hành phân tích trong năm 2010.

Các thông số hay trụ cột chính để các địa phương hội nhập và phát triển thành công mà báo cáo đưa ra gồm 8 nhóm tiêu chí gọi là 8 trụ cột, bao gồm: (1) thể chế, (2) cơ sở hạ tầng, (3) văn hóa, (4) đặc điểm tự nhiên địa phương, (5) con người, (6) thương mại, (7) đầu tư và (8) du lịch. Các trụ cột có mối liên quan mật thiết và tương hỗ trong quá trình cải thiện năng lực hội nhập kinh tế quốc tế của các địa phương. Trong đó, mỗi trụ cột gồm một số tiêu chí nhất định phản ánh bản chất, mức độ và quá trình phát triển của trụ cột đó. Mức độ hội nhập đơn giản được đo lường dựa trên cách tiếp cận về dịch chuyển nguồn lực giữa các địa điểm về mặt số lượng, chất lượng, cường độ để thấy mức độ mạnh yếu của việc hội nhập kinh tế.

Theo báo cáo này, kết quả năng lực hội nhập kinh tế quốc tế cấp địa phương năm 2010 được xếp thành 04 hạng, gồm: nhóm có năng lực hội nhập kinh tế quốc tế kém (13 địa phương); nhóm có năng lực hội nhập kinh tế quốc tế trung bình (9 địa phương); nhóm có năng lực hội nhập kinh tế quốc tế khá (17 địa phương); nhóm có năng lực hội nhập kinh tế quốc tế tốt (11 địa phương).

Trong đó, Nghệ An được xếp vào nhóm thứ tư, đó là nhóm 11 tỉnh, thành phố có năng lực hội nhập kinh tế tốt. Kết quả đó có được, do sự nỗ lực phấn đấu của tất cả các cấp, các ngành và toàn thể người dân Nghệ An để phát triển kinh tế - xã hội tỉnh nhà được thể hiện cụ thể theo các tiêu chí sau:

Khi xem xét nhóm nhân tố gắn liền với điều kiện tự nhiên của một địa phương có tác động tương tác như thế nào với các nhân tố dịch chuyển như hàng hóa, con người, du khách, vốn, trụ cột đặc điểm tự nhiên nghiên cứu và đánh giá 5 nhóm nhân tố là: vị thế địa lý chiến lược cho hội nhập, tài nguyên thiên nhiên,  ảnh hưởng thời tiết đến sinh hoạt sản xuất, sản phẩm đặc trưng xuất xứ địa phương và các điểm đến tại địa phương. Nghệ An có vị trí địa lý chiến lược nằm trên ngã tư giao lưu hàng hóa Bắc  Nam từ Thái Lan,  Lào ra biển Đông, đồng thời có hạ tầng kết nối giao thông quốc tế như ga tàu, sân bay, cảng biển, cửa khẩu quốc gia /quốc tế mở ra các khả năng vô hạn trong tương lai cho việc phát triển kinh tế dựa vào hội nhập. Tổng hợp điểm của trụ cột này Nghệ An xếp ở vị trí 03/50, nằm trong tốp dẫn đầu của cả nước.

Về văn hóa, năm nhóm nhân tố được xem xét là: biểu tượng và hình tượng địa phương trong nhận thức của cư dân, di sản, giá trị và tiêu chuẩn văn hóa địa phương, tính đa dạng về dân tộc, tôn giáo và tri thức truyền thống tích lũy qua các món ăn và bài thuốc gia truyền của địa phương. Nghệ An được đánh giá là địa phương đa dạng về văn hóa, tôn giáo, có sự giao thoa và hài hòa trong phát triển cộng đồng. Đồng thời, lưu trữ được các giá trị văn hóa truyền thống. Nghệ An xếp vị trí 03/50 ở tiêu chí đánh giá này.

Về cơ sở hạ tầng, báo cáo xem xét bốn nhóm nhân tố là: giao thông (đường bộ, đường thủy, hàng không); công nghệ thông tin (viễn thông, internet, bưu chính); điện, nước phục vụ sản xuất sinh hoạt và chất lượng các dịch vụ hạ tầng và một số hạ tầng khác như năng lượng, kho bãi, khu công nghiệp, về hạ tầng công cộng, Nghệ An được đánh giá là địa phương có dịch vụ bưu chính, viên thông phát triển nhanh, nhìn chung đáp ứng được nhu cầu của người dân, năm 2010 đạt chỉ số 77, 75 máy/100 dân, chất lượng phủ sóng được tăng lên; dịch vụ internet phát triển nhanh. Hệ thống giao thông được quan tâm đầu tư xây dựng và nâng cấp, từ các tuyến quốc lộ, cảng biển, sân bay đến các tuyến đường vào xã, đường vùng nguyên liệu, đường du lịch, các tuyến đường vùng biên giới. Điện, nước sinh hoạt đảm bảo, có 20/20 huyện, thành, thị và 460 xã có điện lưới quốc gia, tỷ lệ số dân nông thôn được dùng nước hợp vệ sinh là 85%. Chất lượng các dịch vụ hạ tầng ngày càng được nâng lên. Tổng hợp điểm của trụ cột này Nghệ An được xếp vị trí 18/50.

Trụ cột đầu tư đánh giá 3 nhóm nhân tố là chất lượng nguồn đầu tư, dịch vụ hỗ trợ và phục vụ đầu tư và yếu tố hấp dẫn đầu tư tại địa phương. Nghệ An là tỉnh xa các cực kinh tế, có nền kinh tế còn ở điểm xuất phát thấp nên không thuận lợi trong việc thu hút đầu tư. Tuy nhiên, năm 2010 lĩnh vực xúc tiến đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư đã có những bước tiến vượt bậc do đó đã thu hút được gần 80 dự án với tổng vốn đăng ký đầu tư trên 51 nghìn tỷ đồng.  ở tiêu chí này Nghệ An xếp ở vị trí 25/50.

Trụ cột du lịch, xem xét đánh giá 5 nhóm nhân tố là: du khách, chất lượng dịch vụ du lịch, đầu tư cho du lịch, nhân lực ngành du lịch và tiềm năng cho du lịch. Các nhân tố này được xem xét từ thực trạng các nhóm nhân tố, sự thay đổi của các nhóm nhân tố trong 5 năm (2005-2009) và tương lai các nhóm nhân tố phù hợp với mục tiêu chiến lược của địa phương. Nghệ An được đánh giá là có hệ thống giao thông thuận lợi kết nối đến các địa phương khác, có bãi biển và nhiều điểm du lịch đẹp. Tuy nhiên, tỉnh ta chưa có điểm du lịch nổi tiếng thế giới và thật sự hấp dẫn du khách trong và ngoài nước, bên cạnh đó hoạt động du lịch chưa khai phá hết tiềm năng vốn có. ở tiêu chí này, Nghệ An được xếp ở vị trí 18/50.

Trong chỉ số hội nhập kinh tế, trụ cột con người đánh giá 3 nhóm nhân tố là: đời sống, nhân lực và chính sách nhân dụng. ơ trụ cột này, Nghệ An được xếp ở vị trí 30/50, nằm ở nhóm khá do thu nhập bình quân đầu người còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo năm 2010 là ~ 12%/9,45% của cả nước. Chất lượng giáo dục đào tạo, chất lượng y tế và các dịch vụ giải trí đã từng bước được nâng lên nhưng vẫn còn những bất cập. Lao động của địa phương có số lượng đông nhưng chất lượng chưa cao và số lao động chất lượng cao thu hút về địa phương còn hạn chế.

Về thể chế, báo cáo xem xét trên bốn nội dung, gồm: việc thực hiện trách nhiệm pháp lý của ba nhóm đối tượng là chính quyền địa phương, doanh nghiệp địa phương và người dân địa phương; nguyên tắc lao động và ứng xử trong công việc được cộng đồng địa phương chấp nhập; cải cách thủ tục hành chính ở địa phương và thái độ phục vụ nhân dân của công chức địa phương. Về cơ bản, báo cáo đánh giá chính quyền địa phương chấp hành đúng các quy định về mặt pháp lý, việc cải cách hành chính đã được triển khai thực hiện nhưng một số việc cải cách còn chậm trễ. Theo thống kê, tỷ lệ công chức, viên chức có trình độ đại học trở lên của địa phương chỉ đạt mức trung bình là 39% trong khi Hải Phòng là tỉnh cao nhất đạt tỷ lệ 77%. Bên cạnh đó, vẫn còn hơn 10% người dân được hỏi đánh giá thái độ của công chức chưa tốt, tổng hợp điểm của trụ cột này Nghệ An xếp ở vị trí 31/50.

Thương mại của địa phương được xem xét dựa trên ba nhân tố tương tác với nhau bao gồm: thương mại tại địa phương, xuất nhập khẩu và mối quan hệ giữa sản xuất - thương mại trong chuỗi giá trị. Trong đó, tập trung xem xét tổng mức lưu chuyển hàng hóa; hạ tầng thương mại; tính hấp dẫn của thương mại địa phương; tính liên kết và tích hợp của các chủ thể trong mạng lưới kinh doanh thương mại; mức độ phát triển và hạ tầng phục vụ xuất nhập khẩu. Nghệ An nằm trong nhóm trụ cột thương mại kém do tiềm lực thương mại của tỉnh chưa đủ mạnh, nền kinh tế tỉnh nhà có điểm xuất phát thấp nên dẫn đến quá trình phát triển của thương mại địa phương còn nhiều hạn chế.

Tất cả các yếu tố trên góp phần khẳng định năng lực hội nhập kinh tế quốc tế tốt của Nghệ An, là một điểm sáng trong bức tranh hội nhập kinh tế của cả nước. Trên cơ sở tận dụng những lợi thế, khắc phục những điểm còn hạn chế để lựa chọn chính sách hội nhập và phát triển, cùng với nỗ lực của tất cả các ngành, các cấp và nhân dân tỉnh nhà, chúng ta tin tưởng rằng sẽ đạt được mục tiêu đưa Nghệ An trở thành tỉnh khá trong khu vực phía Bắc vào năm 2015, tạo cơ sở để cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp vào năm 2020 như Đại hội Đảng bộ lần thứ XVII đã đề ra. /.

                                                                                                                                                        Mỹ Hà